​जुम्ला, १२ जेठ । कर्णालीमा महिनावारीका नाममा हुने सामाजिक विभेद र कुसंस्कार अन्त्यका लागि सञ्चारकर्मीहरूको भूमिका विषयक दुई दिने छलफल कार्यक्रम जुम्लामा सम्पन्न भएको छ। सामाजिक अभियान्ता राधा पौडेलको सहजीकरणमा सम्पन्न उक्त कार्यक्रममा महिनावारीलाई हेर्ने दृष्टिकोण र व्यवहारमा परिवर्तन ल्याउन सञ्चारमाध्यमले खेल्नुपर्ने भूमिकाबारे गहन बहस भएको छ।

​कार्यक्रममा अभियान्ता पौडेलले महिनावारीलाई अन्धविश्वास, अपवित्रता र लाजको विषयका रूपमा हेर्ने सोच नै महिलामाथिको संरचनात्मक विभेदको मूल आधार भएको बताउनुभयो। उहाँले भन्नुभयो, “महिनावारी एउटा प्राकृतिक जैविक प्रक्रिया हो। यसलाई अशुद्धता वा निषेधसँग जोडेर गरिने व्याख्या वैज्ञानिक र मानवअधिकारको दृष्टिले स्वीकार्य छैन। त्यसैले अब समाजको सोच, व्यवहार र भाषिक संरचनामा नै रूपान्तरण आवश्यक छ।”

जनहितकारि सुचना

​उहाँले केवल स्यानिटरी प्याड वितरण गरेर मात्र महिनावारीको समस्या समाधान नहुने भन्दै सञ्चारमाध्यम, विद्यालय, परिवार र स्थानीय सरकारले समन्वयात्मक रूपमा दीर्घकालीन रणनीति बनाउनुपर्नेमा जोड दिनुभयो।

​कार्यक्रममा सहभागी नेपाल पत्रकार महासंघ जुम्लाका पूर्व अध्यक्ष नेत्रबहादुर शाहीले मर्यादित महिनावारी महिलाको शिक्षा, स्वास्थ्य र आत्मसम्मानसँग जोडिएको गम्भीर मुद्दा भएकाले यसका लागि कानुनी व्यवस्था मात्र पर्याप्त नहुने बताउनुभयो। उहाँले समाज रूपान्तरणका लागि सञ्चारकर्मीहरूले थप जिम्मेवार भएर कलम चलाउनुपर्ने धारणा राख्नुभयो।

​त्यसैगरी, सहभागी सञ्चारकर्मी दिलमाया शाहीले महिनावारी विभेद अन्त्यको अभियान घरबाटै सुरु गर्नुपर्ने आवश्यकता औँल्याउनुभयो। उहाँले किशोरी र युवा समूहलाई परिचालन गर्दै सम्मानजनक शब्दको प्रयोगलाई प्राथमिकता दिनुपर्नेमा जोड दिनुभयो।

​दुई दिने छलफलबाट सहभागी सञ्चारकर्मीहरूले मर्यादित महिनावारीका लागि ११ बुँदे साझा प्रतिबद्धता समेत सार्वजनिक गरेका छन्। जसमा नीति तहमा सचेतना, विद्यालयको पाठ्यक्रममा समावेश गर्ने पहल, स्थानीय तहमा बजेटको सुनिश्चितता, निरन्तर र जिम्मेवार रिपोर्टिङ तथा घरपरिवारबाटै विभेद अन्त्य गर्ने लगायतका बुँदाहरू समावेश छन्। ✍️राम प्रकाश विक