रामप्रकाश विक✍️
नेपाली लोकतन्त्रको जग भनेकै स्थानीय तह हो। तर, जबसम्म स्थानीय तहमा हुने क्रियाकलापको निगरानी गर्ने एउटा स्वतन्त्र र सशक्त ‘वाचडग’ (Watchdog) हुँदैन, तबसम्म सुशासन केवल नारामा सीमित हुन्छ। यही आवश्यकतालाई बोध गर्दै जुम्लाको तातोपानी गाउँपालिकामा पत्रकार सागर परियारको नेतृत्वमा १९ सदस्यीय नागरिक समाजको पुनर्गठन गरिएको छ। यो केवल एउटा समितिको चयन मात्र होइन, तातोपानीको सामाजिक र राजनीतिक शुद्धीकरणका लागि एउटा नयाँ आशाको सञ्चार पनि हो।
पत्रकारिता र नागरिक समाजको सेतु
नागरिक समाजको नेतृत्वमा पत्रकारको चयन हुनु आफैँमा अर्थपूर्ण छ। पत्रकारिताले सूचनाको हक र सत्यको पैरवी गर्छ। पत्रकार परियारको संयोजकत्वले नागरिक समाजलाई सूचनाको पहुँचमा बलियो बनाउने र गाउँपालिकाका गोप्य कुनाका बेथितिहरूलाई सतहमा ल्याउन मद्दत पुग्ने देखिन्छ। यसअघि प्रेम अधिकारीले सम्हाल्दै आएको यो जिम्मेवारी अब नयाँ जोश र व्यावसायिकताका साथ अघि बढ्ने अपेक्षा गरिएको छ।
सहयात्रा तेस्रो परियोजना र सेभ द चिल्ड्रेन जस्ता संस्थाहरूको सहजीकरणमा गठित यो समाजको मुख्य म्यान्डेट ‘खबरदारी’ हो। कर्णालीका दुर्गम बस्तीहरूमा अझै पनि विद्यमान रहेका सामाजिक कुरीति, अन्धविश्वास र सरकारी कामकारबाहीमा हुने प्रशासनिक ढिलासुस्तीलाई निरुत्साहित गर्न यो १९ सदस्यीय टोलीको भूमिका महत्त्वपूर्ण हुनेछ। परियोजना अधिकृत प्रकाश शाहीले भने झैँ, सार्वजनिक सरोकारका विषयमा नागरिकको आवाजलाई स्थानीय सरकारको कानसम्म पुर्याउनु नै यसको प्राथमिक कार्यभार हो।
स्थानीय तहले गर्ने खर्च, योजना तर्जुमा र कार्यान्वयनको पाटो कत्तिको पारदर्शी छ? के लक्षित वर्गले बजेट पाएका छन्? नवनिर्वाचित संयोजक परियारले व्यक्त गरेको **’सुशासन र पारदर्शिता’**को प्रतिबद्धताले यी प्रश्नहरूको उत्तर खोज्ने संकेत गरेको छ। नागरिक समाजले प्रतिपक्षीको भूमिका मात्र नभई, स्थानीय सरकारलाई सही मार्ग देखाउने ‘परामर्शदाता’को रूपमा पनि काम गर्नुपर्ने देखिन्छ।
जनचासो र साझा मञ्चको अवधारणा
”नागरिक समाजलाई जनताको आवाज बोल्ने साझा मञ्च बनाइनेछ” भन्ने संयोजकको भनाइले एउटा कुरा प्रष्ट पार्छ यो समाज कुनै निश्चित दल वा समूहको नभई आम तातोपानीबासीको हुनेछ। जब नागरिकहरू संगठित हुन्छन्, तब मात्र शक्ति सन्तुलन कायम हुन्छ र विकासमा जनसहभागिता जुट्छ।
तातोपानीमा गठित यो नागरिक समाजले केवल बैठक र निर्णयमा मात्र सीमित नभएर, भुइँतहका मानिसको न्यायका लागि बोल्नुपर्ने चुनौती छ। १९ जनाको यो सक्रिय टोलीले यदि इमानदारीका साथ सामाजिक उत्तरदायित्व वहन गर्ने हो भने, तातोपानी गाउँपालिका जुम्लाकै नमूना र सुशासित पालिका बन्न सक्छ।अबको प्रतीक्षा यो नयाँ नेतृत्वको सक्रियता र यसले ल्याउने सकारात्मक परिणामको हो।
