कर्णालीको आकाशमा बादल मडारिँदै गर्दा पातारासीका गोरबहादुर बोहराका आफन्तहरूको मनमा त्योभन्दा ठूलो निराशाको आँधी चलिरहेको थियो। घरको छतबाट खसेर रगताम्मे भएका गोरबहादुर कर्णाली स्वास्थ्य विज्ञान प्रतिष्ठानको भेन्टिलेटरमा जीवन र मृत्युको दोसाँधमा थिए। डाक्टरहरूले भनिसकेका थिए– “यहाँ न्युरो सर्जन हुनुहुन्न, तत्काल काठमाडौँ लैजानुस्।”
काठमाडौँ लैजान हेलिकप्टर चाहिन्थ्यो, जसको भाडा १० देखि १२ लाख रुपैयाँसम्म पर्थ्यो। एकातिर आर्थिक सामर्थ्यले नधान्ने, अर्कोतिर प्रतिकुल मौसमका कारण उडान असम्भव। आफ्नै प्रियजनको सास बिस्तारै ओझेलिँदै गएको टुलुटुलु हेर्नुको विकल्प आफन्तसँग थिएन। तर, भनिन्छ नि– “जहाँ सबै बाटोहरू बन्द हुन्छन्, त्यहाँ ईश्वरले एउटा झ्याल खोलिदिन्छन्।” जुम्लाका लागि त्यो ‘झ्याल’ बनेर आइन्, डा. निलम खड्का।
ध्यान शिविरदेखि शल्यक्रिया कक्षसम्मको यात्रा
डा. निलम काठमाडौँबाट जुम्ला पुग्नुको उद्देश्य अलि फरक थियो। उनी त्यहाँ कुनै अस्पतालको ड्युटीमा होइन, एक आध्यात्मिक ध्यान शिविर सञ्चालनका लागि पुगेकी थिइन्। तर, जब पूर्व मन्त्री नरेश भण्डारी र अस्पताल प्रशासनले एकजना बिरामीको जीवन जोगाउन विनम्र अनुरोध गरे, उनले एक पल पनि ढिला नगरी आफ्नो आध्यात्मिक शिविरभन्दा बिरामीको ‘जीवन’लाई ठूलो ठानिन्।
एउटा चिकित्सकका लागि आफ्नो पेसागत निष्ठा कति माथि हुन्छ भन्ने कुरा उनले व्यवहारबाटै प्रमाणित गरिन्। उनी तत्काल अस्पताल पुगिन्, जहाँ मृत्युले गोरबहादुरलाई पर्खिरहेको थियो।
त्यो सात घण्टाको सङ्घर्ष
अस्पतालको शल्यक्रिया कक्ष (OT) भित्र डा. निलम खड्का, सर्जरी विभाग प्रमुख डा. निर्मल थापा र उनीहरूको टोलीले गोरबहादुरको टाउकोको जटिल शल्यक्रिया सुरु गर्यो। बाहिर आफन्तहरू प्रार्थना गरिरहेका थिए। भित्र सात घण्टासम्म डाक्टरहरूको टोलीले रगत र नसाहरूसँग युद्ध लडिरहेको थियो।
अन्ततः सात घण्टापछि जब डाक्टरहरू बाहिर निस्किए, उनीहरूको अनुहारको थकानमा एउटा विजयको चमक थियो। शल्यक्रिया सफल भएको थियो। गोरबहादुरले पुनर्जन्म पाएका थिए।
निष्ठाको मानक: डा. निलमको व्यक्तित्व
डा. निलमका लागि जुम्ला नयाँ ठाउँ भने थिएन। यसअघि पनि उनले यहाँ एक वर्ष सेवा गरिसकेकी थिइन्। तर, यसपटकको उनको उपस्थितिले जुम्लावासीलाई एउटा गहिरो सन्देश दियो– “एउटा सच्चा चिकित्सक सधैँ ‘अन-कल’ ड्युटीमा हुन्छ, चाहे ऊ बिदामा होस् वा ध्यानमा।”
पूर्व मन्त्री नरेश भण्डारीले उहाँलाई सम्मान प्रकट गर्दै भन्नुभएको शब्दहरू मननीय छन्, “उहाँ व्यक्तिगत स्वार्थ र लोभभन्दा निकै माथि उठेको एक इमान्दार र समर्पित चिकित्सक हुनुहुन्छ।”
आज गोरबहादुरको स्वास्थ्यमा सुधार आउँदै गर्दा यो घटनाले हाम्रो स्वास्थ्य प्रणालीको एउटा नमीठो यथार्थ र अर्कोतिर मानवीयताको सुन्दर पक्षलाई उजागर गरेको छ। दुर्गममा विशेषज्ञ डाक्टरहरूको अभावका बीच डा. निलम जस्ता चिकित्सकहरूले देखाएको यो साहस र त्यागले नै आम नागरिकको भरोसा चिकित्सकप्रति अझ प्रगाढ बनाएको छ।
मानवीय भावना र पेसागत धर्मको संगम नै डा. निलम खड्का हुन्। यस्ता ‘सेतो कोट’ भित्रका भगवानहरूलाई सलाम छ, जसले कर्णालीको विकटतामा पनि आशाको दियो निभ्न दिएनन्।
